دستگاه الکتروشوک چیست و چه کاربردی دارد؟
دستگاه الکتروشوک یا دفیبریلاتور وسیله پزشکی حیاتی است که برای بازگرداندن ضربان قلب طبیعی استفاده میشود. این دستگاه با ارسال یک شوک الکتریکی کنترلشده به قلب، ریتم غیر طبیعی را متوقف کرده و به قلب فرصت میدهد تا ریتم طبیعی خود را بازیابد. الکتروشوکها در مدلهای دستی و خودکار (AED) برای استفاده عموم طراحی شدهاند. آنها در بسیاری از فضاهای عمومی، مراکز درمانی و آمبولانسها در دسترس هستند.
استفاده از دستگاه الکتروشوک در لحظات اولیه ایست قلبی، شانس زنده ماندن بیمار را به طور چشمگیری افزایش میدهد. این دستگاه معمولاً همراه با احیای قلبی-ریوی (CPR) مورد استفاده قرار میگیرد تا جریان خون و اکسیژنرسانی به مغز حفظ شود. در مدلهای خودکار دستگاه پس از اتصال به بدن بیمار، ریتم قلب را تجزیه و تحلیل میکند. سپس در صورت نیاز دستگاه دستور شوک را میدهد؛ در نتیجه حتی افراد آموزش ندیده نیز میتوانند از آن استفاده کنند.
تفاوت الکتروشوک با پیس میکر چیست؟
تفاوت اصلی بین الکتروشوک (دفیبریلاتور) و پیس میکر (Pacemaker) در هدف و نحوه عملکرد آنها در کنترل ریتم قلب است. الکتروشوک برای درمان ریتمهای قلبی خطرناک مانند فیبریلاسیون بطنی به کار میرود. این دستگاه با اعمال یک شوک الکتریکی شدید به عضله قلب، فعالیت الکتریکی نامنظم را متوقف میکند؛ در نهایت قلب میتواند ریتم طبیعی خود را باز یابد. از این دستگاه در بیمارانی که دچار ایست قلبی یا آریتمی میشوند، به کار میرود.
پیس میکر (Pacemaker) دستگاهی کوچک و کاشتنی است که وظیفه تنظیم ضربان قلب را در بیماران مبتلا به کندی ضربان بر عهده دارد. این دستگاه با ارسال پالسهای الکتریکی منظم به عضله قلب، از کند شدن یا توقف ناگهانی ضربان جلوگیری میکند. آنها باعث حفظ ریتم طبیعی و پایدار قلب میشوند. پیس میکر از طریق یک ژنراتور و الکترودهایی که به درون قلب متصل میشوند. آنها فعالیت قلب را دائماً بررسی و در صورت نیاز، تحریک میکند. این دستگاه در افرادی با سابقه غش، خستگی شدید یا اختلال در هدایت الکتریکی قلب استفاده میشود.
انواع الکتروشوک
الکتروشوک یا دفیبریلاتور در سالهای اخیر با پیشرفت فناوری، تغییرات چشمگیری داشته است. مدلهای جدید بسیار سبکتر، قابل حمل و هوشمندتر هستند. آنها میتوانند به صورت خودکار ریتم قلب را تحلیل کرده و در صورت نیاز شوک وارد کنند. دو مدل پرکاربرد الکتروشوک بای فازیک و مونوفازیک هستند. این دو دستگاه هر کدام کاربردهای خاصی دارند که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
الکتروشوک مونوفیزیک
دستگاه الکتروشوک مونو فیزیک (Monophasic) یکی از نسلهای قدیمیتر دفیبریلاتورهاست. آنها جریان الکتریکی را فقط در یک جهت از طریق قلب عبور میدهند. در این مدل برای تأثیر گذاری لازم است انرژی بالاتری (معمولاً تا 360 ژول) به بیمار وارد شود. به همین دلیل خطر آسیب به بافت قلبی در مقایسه با مدلهای بای فیزیک بیشتر است. اگر چه این دستگاهها در گذشته به طور گسترده استفاده میشدند؛ اما امروزه به دلیل اثرب خشی پایینتر و افزایش عوارض جانبی، کاربرد آنها محدود شده و بیشتر با مدلهای بای فیزیک جایگزین شدهاند.
الکتروشوک بای فیزیک
دستگاه الکتروشوک بای فیزیک (Biphasic) یکی از پیشرفتهترین مدلهای دفیبریلاتور است. این دستگاه جریان الکتریکی را در دو جهت مخالف از قلب عبور میدهد. این ویژگی باعث میشود تا با مصرف انرژی کمتر معمولاً 120 تا 200 ژول اثر بخشی بیشتری در باز گرداندن ریتم طبیعی قلب داشته باشد. طراحی دو فاز این دستگاه موجب کاهش آسیب به بافت قلب و افزایش شانس موفقیت در احیای قلبی میشود. همچنین اندازه کوچکتر و قابلیت تنظیم هوشمند انرژی از مزایای دیگر آن است. امروزه اغلب مراکز درمانی، اورژانسها و بیمارستانها از این نوع دستگاه به دلیل عملکرد بهتر استفاده میکنند.
وزن دستگاه الکتروشوک و ابعاد آن چقدر است؟
وزن و ابعاد دستگاههای الکتروشوک بسته به نوع و مدل آنها متفاوت است. برای دفیبریلاتورهای خارجی خودکار (AED)، وزن معمولاً در حدود 1.5 تا 3 کیلوگرم است. ابعاد آنها معمولاً به صورت جمع و جور طراحی شده تا حمل و نقل راحتی داشته باشند. این دستگاهها معمولاً ابعادی در حدود 25* 27 سانتیمتر دارند. این دستگاهها برای استفاده در فضاهای عمومی، مدارس، ورزشگاهها و آمبولانسها مناسب هستند.
دفیبریلاتورهای دستی یا مدلهای بیمارستانی اغلب توسط پرسنل پزشکی حرفهای استفاده میشوند. معمولاً این تجهیزات بزرگتر و سنگینتر هستند. این دستگاهها وزنی بین 5 تا 10 کیلوگرم دارند و ابعادی در حدود 15* 35 سانتیمتر دارند. این اندازهها به منظور قابلیت تنظیم دقیق انرژی شوک و داشتن نمایشگرهای خاص طراحی شده است. معمولاً آنها در محیطهای درمانی استفاده میشوند.
منبع تغدیه دستگاه الکتروشوک
منبع تغذیه دستگاه الکتروشوک معمولاً باتری است. باتریهای آنها معمولاً از نوع لیتیومی یا نیکل-کادمیومی هستند و برای تأمین انرژی لازم برای اعمال شوک الکتریکی به قلب طراحی شدهاند. در دفیبریلاتورهای خودکار خارجی باتریها به طور معمول ظرفیت لازم برای تعداد شوکهای مورد نیاز را دارند. آنها میتوانند چندین سال بدون نیاز به تعویض عمل کنند. این باتریها همچنین به گونهای طراحی شدهاند که در صورت نیاز به شوک، انرژی کافی برای عملکرد بهینه دستگاه را فراهم کنند.
ظرفیت باتری الکتروشوک و مدت زمان کارکرد آن چقدر است؟
ظرفیت باتری دستگاه الکتروشوک معمولاً بر حسب میلیآمپر-ساعت (mAh) اندازه گیری میشود. این شاخص به نوع دستگاه و مدل آن بستگی دارد. برای دفیبریلاتورهای خودکار خارجی (AED)، ظرفیت باتری معمولاً در حدود 1500 تا 3000 میلیآمپر-ساعت است. این ظرفیت به دستگاه این امکان را میدهد تا بین 200 تا 400 شوک را تأمین کند. آنها به طور معمول برای یک دوره 2 تا 5 ساله در شرایط استفاده نرمال به کار میروند.
مدت زمان کارکرد باتری بستگی به نحوه استفاده از دستگاه و تعداد دفعاتی که شوک داده میشود، دارد. در حالت استندبای، باتری میتواند برای چند سال بین 2 تا 5 سال عمر کند. در این مدت باتری قادر به تأمین انرژی لازم برای بررسی وضعیت بیمار و ارسال شوک در صورت نیاز خواهد بود. برخی از دستگاهها نیز دارای سیستمهای هشدار دهنده برای اطلاع رسانی در مورد نیاز به تعویض باتری هستند.
آیا امکان کار همزمان الکتروشوک با برق شهری وجود دارد؟
خیر امکان کار همزمان دستگاه الکتروشوک با برق شهری وجود ندارد. دستگاههای الکتروشوک نیاز به تأمین انرژی از یک منبع مخصوص دارند که به طور معمول از باتریهای داخلی خود دستگاه تأمین میشود. این باتریها طراحی شدهاند تا در مواقع اورژانسی به طور مستقل و بدون نیاز به اتصال به برق شهری، عمل کنند. اتصال دستگاههای الکتروشوک به برق شهری خطراتی را به همراه دارد؛ زیرا این دستگاهها در شرایط خاصی به کار میروند.
مشکلات شایع یخچال بانک خون و راهکارهای ساده برای رفع آنها